“`html
Avrupa Birliği (AB) Komisyonu Genişlemeden Sorumlu Üyesi Marta Kos, Karadeniz ve Orta Asya ülkeleriyle gerçekleştirilen tarihi ilk toplantının detaylarını paylaştı. Kos, “Türkiye, AB’nin bu bölgelerde yürüttüğü çalışmalarda merkezi bir rol oynuyor” ifadesini kullandı.
AB Dışişleri Bakanları Toplantısı’nın açılışında basına konuşan Kos, bakanların arasında yapacakları görüşmelerin ardından “Karadeniz Bölgesi’nde Güvenlik, İstikrar ve Dayanıklılık” ve “Bölgeler Arası Bağlantının Geliştirilmesi” başlıklarındaki iki oturumda “Bölgelerarası Güvenlik ve Bağlantı Bakanlar Toplantısı”nın gerçekleştirileceğini duyurdu.
Kos, toplantının ilk oturumuna Türkiye, Ermenistan, Azerbaycan, Gürcistan, Moldova ve Ukrayna’nın katılacağını, ikinci oturumda ise Kazakistan, Kırgızistan, Tacikistan, Türkmenistan ve Özbekistan’ın dahil olacağını ifade etti. “Ermenistan ile Azerbaycan barışa yönelirken, Avrupa, Türkiye ve Orta Asya arasında güvenilir ticaret yolları oluşturmak için büyük bir fırsatımız var” dedi.
“Bugün, bu ülkelerin ilk kez bir araya geldiği tarihi bir adım” vurgusunu yapan Kos, Türkiye’nin bu süreçteki önemine dikkat çekti. “Türkiye’nin coğrafi konumu, Avrupa’nın Asya ve Orta Doğu ile olan bağlantısında kritik bir rol üstlenmektedir. Dışişleri Bakanı Hakan Fidan ile bölge güvenliği için iş birliği yapacağız. Karadeniz’deki güvenlik ile Güney Kafkasya’da kalıcı istikrar sağlamak açısından iş birliğimizi artırmaya yönelik adımlar atacağız” dedi. Kos, AB ve bu ülkelerin gelecek ay Özbekistan’da bir araya geleceğini de açıkladı.
Öte yandan, AB ve Türkiye arasında Eurofighter savaş uçakları anlaşması konusunda sona yaklaşıldığı bildirildi. AB’nin 150 milyar Euro değerindeki savunma fonu programı için Türkiye, “İrade gösterin, Yunanistan’ı ikna edin, somut adımlar atmalıyız” mesajını iletti.
Eurofighter jetleri, İngiltere, Almanya, İspanya ve İtalya tarafından oluşturulan bir konsorsiyum tarafından üretilmektedir. Milli Savunma Bakanı Yaşar Güler, Türkiye’nin 40 Eurofighter uçağı almak istediğini Kasım 2023’te TBMM bütçe komisyonu toplantısında açıkladı. Bu duyurudan sonra yoğun bir diplomasinin yürütüldüğü ifade edilirken, özellikle Almanya’nın Türkiye’ye uçak satışına yönelik olumsuz tutumunun değiştiği bildirildi. Almanya Dışişleri Bakanı Thomas Wadephul, geçtiğimiz haftalarda Ankara’da yaptığı ziyarette “Türkiye güvenilir bir NATO müttefiki. Eurofighter uçaklarının Türkiye’ye satışı oldukça makuldür” dedi.
AB’nin savunma sanayisini desteklemek için oluşturduğu 150 milyar Euro’luk SAFE programı, Türkiye için yeni bir işbirliği fırsatı sunarken, Yunanistan’ın vetosu süreci engellemeye devam ediyor. Türkiye, SAFE programına katılmayı hedefliyor, ancak Yunanistan itiraz etmektedir.
Avrupa’daki hükümetlerin popülaritesinde yaşanan azalma, sistem karşıtı söylemleri benimseyen siyasetçilerin yükselişi, Avrupa’nın SAFE programı ve Marta Kos’un Türkiye-Karadeniz-Orta Asya açıklamalarını, Prof. Dr. Hasan Ünal ile değerlendirdik.
‘Anket şirketleri, sistem karşıtı destekleri tahmin edemiyor’
Prof. Dr. Hasan Ünal, ABD Başkanı Donald Trump’ın müzakerelerdeki stratejilerini değerlendirerek Avrupa’da da popülaritesi düşen hükümetlerin Rusya karşıtı söylemlerine daha fazla ağırlık vermekte olduğunu belirtti. Sisteme karşı duyulan ilginin arttığını vurgulayan Ünal, “Anket şirketleri bu konuda yanılmakta” dedi.
“Trump’ın müzakerelerdeki sert tavırları dikkat çekici. Ukrayna’daki savaşı sonlandırmak istiyor fakat aynı zamanda bu süreçten ekonomik kazanç da sağlamak istiyor. Bunun yanı sıra Avrupa’da son zamanlarda hükümetlerin popülaritesinde büyük bir düşüş gözlemleniyor. Fransa, İngiltere ve Almanya’daki yöneticiler, halklarıyla olan bağlarını kaybetmek üzereler. Önümüzdeki seçimlerde büyük değişimlerin yaşanması muhtemel. Öte yandan, Avrupa’daki bazı gençler, demokrasinin etkinliğini sorgulamakta ve güçlü liderler aramaktadırlar.”
Ünal, Almanya’da AFD’nin, destekle anketlerde öne çıktığını söylerken, “Anket şirketleri, tepki oylarını tahmin etmede zorluk yaşıyor. Türkiye ve KKTC’de yapılan anketler de manipülasyona uğrayabilir” dedi. Ayrıca, Rusya’nın radarına giren olayların dikkat çekici sonuçlar doğurabileceği konusunda da uyardı.
‘Türkiye’nin pozisyonu kesin bir hassasiyet gerektiriyor’
Prof. Dr. Hasan Ünal, Avrupa güvenlik projesi SAFE’e Türkiye’nin dahil olması için net şartların belirlenmesi gerektiğini ifade etti. “Türkiye, Avrupa’nın bu projelerinde karar alıcı bir noktada yer almalı” dedi.
“Avrupa, çok kutuplu dünya düzeninde Türkiye’nin önemini fark etmiş durumda ve bununla birlikte Türkiye’nin dış politikası yerine oturmaya başlamalı. Türkiye’nin kendi çıkarlarını koruyabilmesi için etkili bir dış politika yürütmesi gerekir. Avrupa ile iş birliği sağlanmalı ancak muhalefet eden taraflarla ilişkiler de dikkatle yönetilmelidir. Bugün Türkiye’nin amacı, hem NATO ile ilişkilere hem de diğer ülkelerle olan bağlantılarına hakim olmaktır. Eğer Avrupa Birliği, Türkiye’nin koşullarına uyarlama yapmaktan kaçınıyorsa, Türkiye’nin bu projelerde yer almasına karşı dikkatli olunmalıdır.”
Sonuç olarak, Türkiye, hem uluslararası ilişkilerini ve hem de savunma sanayisini güçlendirmek adına stratejik adımlar atmalıdır. Bütün bu süreçlere etkin bir şekilde dahil olmaları gerektiğini vurgulayan Ünal, “Eğer bu planlar hayata geçirilmeyecekse, Türkiye’nin zayıf duruma düşmesi kaçınılmaz olacak” dedi.
“`
